Nashr etikasi

Jurnal tahririyati nashr etiladigan materiallarning yuqori sifatini ta’minlashga qaratilgan mustaqil ilmiy va tahririyat siyosatini amalga oshiradi.

Tahririyat:

• nashr etish to’g’risidagi qarorlarni faqat tadqiqotning ilmiy ahamiyati, dolzarbligi, yangiligi, ishonchliligi va amaliy qiymati asosida qabul qiladi;
• jins, millat, fuqarolik, til, din, ijtimoiy mavqe yoki boshqa shaxsiy xususiyatlar asosida mualliflarga nisbatan kamsitishga yo’l qo’ymaydi;
• xalqaro va milliy nashr etikasi talablariga rioya etilishini ta’minlaydi;
• ilmiy nashrlar sifatini oshirish maqsadida mualliflar va taqrizchilar bilan hamkorlik qiladi;
• jurnal talablariga muvofiq materiallarni tahririyat tomonidan tahrirlash, qisqartirish va moslashtirishga haqlidir;
• xatolar, ishonchsiz ma’lumotlar yoki etika buzilishlari aniqlanganda belgilangan tartibda tuzatishlar, aniqlashtirish, rad javoblari e’lon qiladi yoki nashrni qaytarib oladi.

Maqolani nashr etish uchun qabul qilish to’g’risidagi yakuniy qaror bosh muharrir tomonidan taqrizlash natijalari, tahrir hay’atining xulosalari va maqolaning jurnal ilmiy siyosatiga muvofiqligi asosida qabul qilinadi.

Qo’lyozmani ko’rib chiqishda quyidagilar hisobga olinadi:

• tadqiqotning o’ziga xosligi;
• ilmiy va amaliy ahamiyati;
• jurnal tematikasiga muvofiqligi;
• rasmiylashtirish talablariga rioya etilganligi;
• plagiat va mualliflik huquqi buzilishlarining yo’qligi;
• O’zbekiston Respublikasi qonunchiligiga rioya etilganligi.

Yetarli ilmiy qimmat yo’qligi sababli nashr etishni rad etish tahrir hay’atining mutlaq vakolati doirasiga kiradi.

Tahririyatga taqdim etilgan materiallar maxfiy hujjatlar sifatida ko’rib chiqiladi.

Tahrir hay’ati a’zolari, muharrirlar va taqrizchilar muallifning yozma roziligisiz nashr etilmagan materiallardan shaxsiy, ilmiy yoki kasbiy maqsadlarda foydalanishga haqli emaslar.

Taqrizlash jarayonida olingan ma’lumotlar uchinchi shaxslarga oshkor etilmaydi.

Taqrizlash ilmiy maqolani ekspert baholashning majburiy bosqichi hisoblanadi va nashr etish imkoniyati to’g’risida ob’ektiv qaror qabul qilishga yordam beradi.

Taqrizchilarning mulohazalari mualliflarga ilmiy ishning sifatini yaxshilash va uning ilmiy qiymatini oshirishga yordam beradi.

Muallif taqrizchining xulosalari bilan rozi bo’lmasa, asoslangan yozma e’tiroz taqdim etishga haqli. Bunday holda maqola qayta taqrizlashga yuborilishi yoki tahrir hay’atining ko’rib chiqishiga havola etilishi mumkin.

Taqrizchi quyidagilarga majbur:

• ekspert baholashni ob’ektiv, professional va asoslangan tarzda amalga oshirish;
• qo’lyozmaning maxfiyligini saqlash;
• taqrizlashni amalga oshirish imkonsizligi to’g’risida tahririyatni o’z vaqtida xabardor etish;
• muallifni shaxsiy tanqid qilishga yo’l qo’ymaslik;
• plagiat, takroriy nashrlar yoki akademik etikaning boshqa buzilishlari belgilari aniqlanganda tahririyatni xabardor etish;
• manfaatlar to’qnashuvi mavjud bo’lganda taqrizlashdan bosh tortish;
• rasmiy nashr etilishidan oldin maqola materiallaridan o’z tadqiqotlarida foydalanmaslik.

Taqrizchi shaxsiy manfaatdorlik, kasbiy bog’liqlik, ilmiy raqobat yoki ekspert baholashning ob’ektivligiga ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lgan boshqa holatlar mavjud bo’lganda taqrizlashda ishtirok etishdan bosh tortishga majbur.

Mualliflar taqdim etilgan maqola original ilmiy ish ekanligini va ilgari boshqa nashrlarda chop etilmaganligini kafolatlaydi.

Boshqalarning g’oyalari, matnlari, tadqiqot natijalari yoki nashr fragmentlarini tegishli iqtibossiz ishlatish plagiat hisoblanadi va yo’l qo’yilmaydi.

Quyidagilarga yo’l qo’yilmaydi:

• boshqaning ishiga mualliflikni o’zlashtirish;
• manbaga havola qilmasdan matnni nusxalash;
• birlamchi manbani ko’rsatmasdan mazmuniy qayta ifodalash;
• bir xil maqolani bir vaqtning o’zida bir nechta jurnallarga yuborish;
• ilgari nashr etilgan materiallarni tahririyatni tegishli tarzda xabardor etmasdan qayta nashr etish.

Buzilishlar aniqlanganda maqola rad etilishi yoki nashrdan so’ng qaytarib olinishi mumkin.

Maqolaning muallifi sifatida faqat tadqiqot kontseptsiyasini ishlab chiqishga, ishni bajarishga, natijalarni tahlil qilishga va qo’lyozmani tayyorlashga muhim hissa qo’shgan shaxslar ko’rsatilishi mumkin.

Tadqiqotda bevosita ishtirok etmagan shaxslar hammuallif sifatida ko’rsatilmasligi lozim.

Zarur bo’lganda tadqiqotning boshqa ishtirokchilari minnatdorchilik bo’limida qayd etilishi mumkin.

Mualliflar tadqiqot natijalariga yoki ma’lumotlarni talqin qilishga ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lgan moliyaviy, tashkiliy yoki boshqa omillar mavjudligi haqida xabar berishga majbur.

Tadqiqotning barcha moliyalashtirish manbalari qo’lyozmada ko’rsatilishi lozim.

Nashr etilgan maqolada muhim xato aniqlanganda muallif tahririyatni zudlik bilan xabardor etishga va tuzatish, aniqlashtirish yoki materialning rasmiy qaytarib olinishini nashr etishga ko’maklashishga majbur.

Mualliflar taqdim etilgan ma’lumotlarning ishonchliligi, xulosalarning to’g’riligi va bibliografik havolalarning aniqligi uchun to’liq javobgar hisoblanadi.

Qo’lyozmada quyidagilar majburiy ko’rsatiladi:

• tadqiqot amalga oshirilgan joy;
• mualliflarning lavozimi va affiliatsiyasi;
• ish amalga oshirilgan ilmiy dasturlar, grantlar yoki loyihalar.

Nashr etish uchun taqdim etiladigan barcha ilmiy tadqiqotlar biomedikal etikaning xalqaro normalariga va O’zbekiston Respublikasi qonunchiligining talablariga mos kelishi lozim.

Quyidagilarga rioya etish majburiy:

• Jahon tibbiyot assotsiatsiyasining Genuya deklaratsiyasi tamoyillari;
• bemorlarning huquqlari va tadqiqotda ishtirok etishga ixtiyoriy ravishda ma’lumotlangan rozilik;
• klinik, tibbiy va biologik tadqiqotlar o’tkazishda bioetika normalari;
• laboratoriya hayvonlariga insoniy munosabatda bo’lish qoidalari;
• amaldagi etika qo’mitalari va tegishli davlat reglamentlarining talablari.

Tahririyat tadqiqotning etik tasdiqlanganligi to’g’risida tasdiqlovchi hujjatlarni so’rashga haqli.